°C

30 lat temu podpisano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Polski [DŻWIĘKI ARCHIWALNE]

Wyjazd ostatniego transportu żołnierzy i sprzętu wojskowego 6. Witebsko-Nowogrodzkiej Gwardyjskiej Dywizji Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, którą przeniesiono do Tweru. Borne Sulinowo, 2.10.1992. Fot. PAP/Jerzy Undro
 

30 lat temu, 26 października 1991 roku, w Moskwie parafowano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Polski. Wskutek jego postanowień ostatni żołnierze armii radzieckiej, stacjonującej na naszym terytorium od 1945 roku, opuścili Polskę 17 września 1993 roku. Ich obecność była jednym z przejawów ograniczonej suwerenności kraju.

Rozmowy o wycofaniu wojsk podjęto z inicjatywy strony polskiej w grudniu 1990 roku. 26 października 1991 w Moskwie parafowano układ w tej sprawie.

Wojska sowieckie stacjonowały u nas z rozkazu Józefa Stalina. W maju 1945 roku w krajach podporządkowanych ZSRR przeformowano fronty wojenne w cztery grupy wojsk, w tym jedną w Polsce. Północna Grupa Wojsk w naszym kraju stanowiła narzędzie nacisku i gwarantowała uległość władz polskich wobec Moskwy.

Dalsza część tekstu pod mapą ⬇ 

30 lat temu podpisano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Polski [DŻWIĘKI ARCHIWALNE] - Radio Zielona Góra 97,1FM

Wielkie zasługi przy negocjowaniu wyjścia wojsk sowieckich z Polski poniósł Jan Olszewski, premier od grudnia 1991 do czerwca 1992 roku. Zapobiegł on tworzeniu spółek „joint ventures”, do których mieli wejść radzieccy wojskowi stacjonujący w naszym kraju. To dzięki niemu w porozumieniu dotyczącym wycofania nie znalazł się zapis, popierany przez część polskich dyplomatów i prezydenta Lecha Wałęsę, o rosyjskich ośrodkach, które miałyby pozostać na terenie Polski.

Po latach premier Jan Olszewski podkreślał, że udało się zapobiec próbom utrzymania statusu kraju jako państwa o ograniczonej suwerenności:

W symboliczny dzień dla Polaków, to jest 54. rocznicę sowieckiej agresji na Rzeczpospolitą, dowódca Północnej Grupy Wojsk generał Leonid Kowalow złożył meldunek o zakończeniu procesu wycofywania wojsk.

W oficjalnym przemówieniu prezydent Wałęsa mówił o znaczeniu dla Polaków daty 17 września:

Ówczesny ambasador Związku Radzieckiego w Polsce – Jurij Kaszlew – wygłosił przemówienie, utrzymane w propagandowym tonie. Podkreślił że rosyjscy żołnierze dobrze spełnili swój obowiązek:

Tłumaczenie:

Dziś jest szczególny, uroczysty dzień – z Polską i z polskim narodem żegnają się ostatni stacjonujący tutaj rosyjscy żołnierze. Jest to znak nowych stosunków, nowego stopnia zaufania między naszymi narodami, bliskimi słowiańskimi narodami. Nasi żołnierze odchodzą z czystymi sumieniami. Ich ojcowie przybyli tutaj w czasie wojny, aby walczyć przeciwko wspólnemu wrogowi.

Według komunikatów dowództwa wojsk radzieckich, żołnierze wychodzący z Polski zostawiali w dobrym stanie użytkowane przez siebie budynki i tereny. W rzeczywistości najczęściej były one kompletnie zdewastowane. Pokazywał to cykl reportaży Janusza Sikorskiego „Krajobraz po bitwie”, emitowanych w 1992 roku w Radiu Wolna Europa.

Mówił naczelnik urzędu miasta Legnicy Stanisław Kasprowiak:

Władze polskich miast, w których stacjonowały wojska radzieckie, musiały zmierzyć się z wieloma trudnościami, związanymi z zagospodarowaniem opuszczonych terenów i rekultywacją środowiska naturalnego.

W reportażu „Krajobraz po bitwie” mówili o tym prezydent Legnicy Edward Jaroszewicz i jego zastępca Zbigniew Kieras:

Na początku lat 90. Północna Grupa Wojsk liczyła około 53 tysięcy żołnierzy i 7 tysięcy pracowników cywilnych. Towarzyszyło im 40 tysięcy członków rodzin. Rosjanie zajmowali ponad 700 kilometrów kwadratowych powierzchni Polski. Wojska korzystały z 13 lotnisk, ponadto miały bazę morską, 4 poligony i 8 tysięcy różnych obiektów.

PGW utrzymywała na terytorium kraju między innymi składy z amunicją nuklearną, w postaci głowic do rakiet i bomb lotniczych, choć oficjalnie Moskwa i władze PRL temu zaprzeczały.

30 lat temu podpisano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Polski [DŻWIĘKI ARCHIWALNE] - Radio Zielona Góra 97,1FM

⬆ Akcja „Sowieci do domu”, 16 maja 1989 r. Rynek Główny w Krakowie. Fot. IPN



Komentuj odpowiedzialnie! Odnoś się do treści informacji, nie obrażaj rozmówców, nie używaj słów niecenzuralnych. Rozgłośnia zastrzega sobie prawo do moderacji komentarzy naruszających te zasady. Administratorem Twoich komentarzy jest Facebook, który może stosować do nich także "Zasady społeczności Facebooka".

W trosce o bezpieczeństwo użytkowników, komentarze zawierające linki nie są publikowane.



Skomentuj na Facebooku



Polub naszą stronę na Facebooku